تبلیغات
... دنیای من - زمین شناسی و ستارگان























... دنیای من

"تنها معشوقه ام "خدا

زمین ساخت ورقه ای

در سال 1912 میلادی دانشمند آلمانی بنام وگنر اظهار داشت كه حدود 200 میلیون سال پیش تمام خشكی ها به هم متصل و یك تكه بوده اند این خشكی رفته رفته به دو قسمت تقسیم شده و پس از آن هر قسمت نیز قطعه قطعه شده و قاره های امروزی را بوجود آمده اند سپس وگنر نظریه زمین ساخت ورقه ای را مطرح كرد.

نظریه زمین ساخت ورقه ای:
بر اساس این نظریه سنگ كره زمین یك تكه نیست بلكه از تعدادی ورقه های بزرگ و كوچك تشكیل شده است.


نكته: بعضی از ورقه ها در زیر قاره ها و بعضی دیگر در زیر اقیانوس ها و برخی هر دو را در بر می گیرد.





نكته: به هر یك از ورقه های سنگ كره یك پلیت می گویند نمونه ای از حركت پلیت ها در سطح زمین.

بر اثر حركت پلیت ها در حاضیه ورقه ها زلزله ایجاد می شود.

زلزله
حركت ناگهانی قسمتی از زمین را زلزله گویند كه این حركت موجب تخریب ساخمان ها و رانش زمین می شود و گاهی خسارت جانی و مالی زیادی را به بار می آورد.

ریشتر
واحد شدت زلزله است كه دانشمند آمریكایی به نام چالز فوانسیس ریشتر اولین بار شیوه اندازه گیری شدت زلزله را پیشنهاد داد او شدت زلزله را 1 تا 12 ریشتر بیان كرد.

نكته انرژی زمین لرزه ای كه شدت آن یك ریشتر است برابر انرژی حاصل از انفجار 170 گرم تی ان تی (TNT) است. به ازای افزایش هر درجه ریشتر شدت زمین لرزه 31 برابر عدد قبلی است.

سؤال: چه عاملی در زیر سنگ كره موجب شكل پذیری و خمیر مانند بودن نرم كره می شود؟
جواب: دما و فشار بسیار زیاد در زیر سنگ كره

سؤال: چگونه قسمت خمیری گوشته ممكن است جا به جا شود؟
جواب: چون قسمت زیرین دما بیشتر از قسمت بالایی بخش خمیری شكل است این اختلاف دما باعث تغییر چگالی مواد شده و سبب جابه جایی ماده خمیری شكل می شود.

سؤال: چه موقع ورقه های سنگ كره جا به جا می شوند؟
جواب: وقتی مواد نرم كره به آرامی بالا بیایند و به طرفین كشیده شوند ورقه ها روی هم می خزند.


حركت ورقه ها در مجاورهم به سه صورت ممكن است باشد.


1- دو ورقه از هم دور می شوند.


2- دو ورقه به هم برخورد كرده و نزدیك می شوند.


3- دو ورقه در كنار هم می لغزند.


پدیده های حاصل از حركت ورقه ها:
1- ورقه های دور شونده:

بیش تر محل ورقه های دور شونده در میان اقیانوس ها قرار دارند در این مناطق مواد مذاب از بین دو ورقه خارج شده و بین دو ورقه سخت می شود و پوسته جدید حاصل می گردد.


به همین دلیل هر ساله چندین سانتی متر بر وسعت اقیانوس ها افزوده می شود.

2- ورقه ها های نزدیك شونده:
چون ورقه های نزدیك شونده خصوصیات فیزیكی و شیمیایی مختلفی دارند پدیده های حاصل به یكی از صورت های زیر می باشد.
الف: برخورد ورقه اقیانوسی با قاره ای:
چون ورقه های اقیانوسی نسبت به ورقه های قاره ای سنگین تر می باشند به زیر ورقه های قاره ای كشیده می شوند و باعث ایجاد گودال اقیانوسی- كوه های آتش فشان و زلزله می شوند.


ب: برخورد دو ورقه اقیانوسی:
یك ورقه به زیر ورقه دیگر فرو می رود و با خم شدن لبه ورقه ها گودال عمیق اقیانوسی ایجاد می شود. ورقه فرو رونده ذوب شده و مواد مذاب از بستر دریا خارج می گردند و بر اثر آتش فشان جزایری سر از آب بیرون آورده و جزایر قوسی تولید می گردند.



ج: برخورد دو ورقه قاره ای
هیچ كدام از ورقه ها زیر دیگری فرو نمی رود چون جرم هر دو مساوی است بر اثر چنین برخوردی كوه و زلزله شدید ایجاد می شود.


3- ورقه ها در كنار هم می خزند
در این محل ها نه پوسته جدید تولید می شود و نه ورقه ای تخریب می شود بلكه فقط ورقه ها كنار هم حركت می كنند در این صورت زلزله های شدید ایجاد می گردد.

 

فراتر از زمین


دانش اختر شناسی از جمله قدیمی ترین رشته های علم است كه اجداد ما در چند هزار سال پیش تا حدودی به آن آگاهی داشتند و از روی تغییر محل اجرام آسمانی پیش بینی هایی را داشته و دریا نوردان از روی حركت ستارگران راه خود را پیدا می كردند.


منظومه شمسی:
به خورشید و نه سیاره ای كه به دور آن می چرخند منظومه شمسی گویند.

منظومه شمسی چگونه تشكیل شده است؟
در حدود 5 میلیارد سال پیش توده عظیم ابر مانندی تحت تاثیر نیروی گرانش شروع به چرخیدن و متراكم شدن كرد و پس از مدتی در وسط آن خورشید تشكیل شد و موادسنگین تر در اطراف سیارات را بوجود آورد.


نكته: حركت سیارات به دور خورشید بر خلاف جهت حركت عقربه ساعت است فقط دو سیاره زهره و پلوتون برخلاف بقیه سیارات از شرق به غرب می چرخند.


خورشید:
ستاره ای است كه 73 درصد حجم آن هیدروژن 25 درصد هلیم و بقیه از گازهای دیگر دمای مركز خورشید حدود 15 میلیون درجه و چگالی آن 160 برابر چگالی آب است.

منشا گرمای خورشید انرژی هسته ای كه از تبدیل اتم های هیدروژن به هلیم آزاد می گردد.
لكه های خورشیدی: در سطح خورشید قسمت های تیره و سردتری وجود دارد بنام لكه های خورشیدی كه دوام آن ها بین چند روز تا چند ماه است.


اجزاء دیگر منظومه شمسی:
الف: سیارك ها

اجرام آسمانی هستند كه دانشمندان معتقدند از متلاشی شدن سیاره ای كه بین مریخ و مشتری بوده ایجاد شده اند بزرگی آن ها از یك متر تا چند كیلومتر است.

ب: شهاب

تكه هایی از سیارك ها كه بر اثر برخورد به جو زمین و اصطكاك بین آن ها شعله ور می شوند.


ج: شهاب سنگ

تكه سیارك هایی كه از جو زمین عبور كرده و قبل از سوختن به زمین می رسند.


د: دنباله داره

این اجرام از جنس غبار و یخ هستند تا حدودی به گلوله برف گل آلود شباهت دارند وقتی دنباله دارها به خورشید نزدیك می شوند یخ آن به بخار تبدیل شده و دم درازی به طول هزاران كیلومتر مخالف جهت خورشید تولید می كند.


ه: قمرها

اجزاء دیگر منظومه شمسی هستند كه به دور سیارات می چرخند به جزء عطارد و زهره بقیه سیارات دارای قمر هستند.

كره ماه(قمر زمین)
تنها قمر زمین و یكی از بزرگترین قمرها است قطر آن قطر زمین است حركت ماه از سمت غرب به شرق در مدار بیضی شكلی به دور زمین می چرخند مدار ماه و زمین در حركت به درو خورشید در یك صفحه قرار ندارند و میان آن دو زاویه ای معادل 5 درجه وجود دارد این واقعیت از نظر پیش بینی زمان وقوع خسوف و كسوف اهمیت دارد.


ستارگان

اختر شناسان به كمك تلسكوپ و ابزارهای علمی مختلف اطلاعات زیادی را درباره ستارگان دریافت كرده اند.
الف: نور

اندازه و فاصله یك ستاره از زمین بر مقدار نور آن تاثیر دارد مثلا اگر ستاره ای پر نور باشد معنایش آن است كه ستاره یا بزرگتر و یا فاصله كمی از زمین دارد و جرم آن نیز زیاد است.

ب: دما

ستاره ها از دور به صورت یك نقطه نورانی دیده می شوند كه معمولا به رنگ آبی – قرمز و زرد دیده می شوند.
اخترشناسان از روی رنگ نور آن ها می توانند دمای آن ها را حدس بزنند مثلا:
ستاره زرد رنگ نسبتا داغ محسوب می شود و دمای آن حدود 6000 درجه است
ستاره قرمز رنگ سردتر است و دمای آن حدود 3000 درجه است
ستاره آبی رنگ بسیار داغ است و دمای آن حدود 20 تا 35 هزار درجه است

ج: تركیب

به وسیله تجزیه نور اطلاعاتی درباره تركیب آن حاصل می شود برای این كار از دستگاهی بنام طیف نگار استفاده می كنند با مشاهده طیف جذیی ستاره می توان درباره تركیب اتمسفر آن قضاوت كرد.



د: بزرگی

بزرگی ستارگان بسیار متفاوت است بزرگترین ستاره ای كه تا كنون شناخته شده است اپسیلون اوریك با قطر 2/3 میلیارد كیلومتر و سنگین ترین ستاره كوتوله سفید است كه یك سانتی متر مكعب آن یك تن وزن دارد.

ه: فاصله

تعیین فاصله ستارگان یكی از مشكلات بزرگ اختر شناسان است و قتی نمی توانند به ستاره ای سفر كرد چگونه می توان فاصله آنرا مشخص كرد فقط با یك روش قابل اندازه گیری است به مثلث بندی معروف است.

چرا آسمان آبی است؟
براثر برخورد نور خورشید به زمین, در هنگام عبور از جو پراكندهمی شود اندازه قطر مولكول های جو طوری است كه بیش تر نور آبی را پراكنده می كنند به همین دلیل آسمان آبی به نظر می رسد.

صورت های فلكی:
قدما ستارگان را در گروههای بخصوصی قرار می دادند و آن ها را به شكل معین تصور می كردند كه به آن ها صورت فلكی می گفتند.
برای صورت های فلكی یونانیان – رومیان – مصریان – چینی ها و اعراب نامگذاری كرده اند. حدود 88 صورت فلكی شناخته شده كه معروفترین آن ها « دب اكبر » است.

صورت های فلكی نیمكره شمالی در تابستان

یك نمونه صورت فلكی:


با توجه به مطالب گذشته به سوالات زیر پاسخ دهید.
یكی از سرنشینان آپلو 11 یك قطعه سنگ آسمانی در كره ماه پیدا كرد به وزن 100 نیوتن یكی از دوستان او سنگ را همانجا از او خرید 1000 دلار، یعنی هر نیوتن 10 دلار، اما چون پول همراه نداشت قرار شد در زمین پول را پرداخت كند. پس از مراجعه به زمین فروشنده تقاضای 6000 دلار كرد. با توجه به اینكه قیمت هر نیوتن سنگ تغییر نكرده او چرا پول بیش تری تقاضا كرد؟


رضا می خواهد با یك سفینه به سیاره پلوتو مسافرت كند. در سر راهش از كدام سیاره ها بایدعبور كند؟


پاسخ كوتاه دهید.
الف: سیاره است كه تمام شبانه روز با چشم غیر مسلح دیده می شود. (زمین)
ب: سلطان جنگل و یكی از صورت های فلكی می باشد.
(اسد)
ج: این سیاره به عروس منظومه شمسی معروف است.
( زحل )
د: بزرگترین سیاره منظومه شمسی است.
(مشتری)

به پرسش های طنز پاسخ دهید.
الف: هم در منظومه شمسی و هم درون فروشگاه رفاه می باشد. (مشتری)
ب: از اجرام آسمانی كه اگر سرش را ببرید منفجر می شود. (زمین)
ج: هم در امتحان و هم در سنگ كره زمین می باشد.
(ورقه)
د: عطارد ندارد – زحل یكی دارد – سیارك دو تا و مریخ سه تا دارد.
(نقطه)

زنگ تفریح:
مریم: راستی نادر وقتی ماه نو می شود ماه قدیمی و كهنه را چكار می كنند؟
نادر: نمی دانم، فكر می كنم آنرا به كرات دیگر می فروشند.

رضا: بابا، قمر در عقرب است یعنی چه؟
بابا: یعنی مادرت عصبانی است و باید هرچه می گوید قبول كنیم.

روزی ساده لوحی به میهمانی رفت. میخ افسار خرش را وسط حیات صاحب خانه كوبید. گفتند چرا اینجا؟ او گفت : اینجا مركز زمین است. باور ندارید اندازه بگیرید.

قالب جدید وبلاگ پیچك دات نت